Tổ chức phi tập trung
Essence của một functional complex organization chính là có thế vừa differentiated vừa coordinate để tạo ra powerful emergence
Cần tạo attractor cho những hành vi có positive externalities
Muốn tạo tác động, thay đổi hiện tượng thì cần đi mé mé để giải quyết, vì hiện tượng đó là sự hợp trội mà mình không thể dùng tư duy nhân quả tuyến tính để giải quyết được.
Không cố gắng tác động vào cấp vĩ mô, mà tác động vào bối cảnh vi mô mà ở đó những tác nhân trong hệ thống đưa ra lựa chọn
Đuổi việc một người thực ra có ít tác động nhất, vì không phải là thành viên tạo ra thất bại hệ thống, mà là cái cách hệ thống đó vận hành. Một hệ thống có vấn đề thì thay ai vào đó cũng vậy
Trước đây thì các tổ chức càng muốn độc lập càng tốt (VD như các quốc gia độc lập), nhưng sự liên kết nối tạo nên sự liên phụ thuộc. Các thành phần thì liên phụ thuộc, nhưng công việc thì cần càng độc lập càng tốt
Khi nhu cầu ở dưới không đúng với nhu cầu ở trên thì cần thời gian để giám sát
Người lãnh đạo là người có thể nhìn thấy và chọn hành động có lợi nhất cho tổ chức, bất kể người khác chọn điều gì
Cốt lõi của sự quản lý là làm cho thành viên làm điều mà họ không muốn làm
Hiện nay ta phải đối diện với những vấn đề phức tạp và trừu tượng hơn như là biến đổi khí hậu. Nó không còn l lầtoj ra đường sắt hay bay lên mặt trăng. Những thứ đó chỉ complicated, chứ không complex
Wicked problem: unstructured, Penn ended, multidimensional, systemic, no known solution
| Tame problem | Wicked problem |
|---|---|
| Xảy ra trong hệ đóng, tuyến tính | |
| Có thể chia nhỏ thành từng vấn đề nhỏ hơn, từng giai đoạn nhỏ hơn, và các phần này có thể làm một cách độc lập rồi sau đó sẽ kết hợp lại | |
| Không thay đổi theo thời gian | Biến đổi theo thời gian. Giải pháp cũng biến đổi theo |
| Có điểm dừng cho giải pháp | Càng tìm hiểu thì vấn đề càng mở ra thêm |
| Biết được cái nào liên quan đến vấn đề, cái nào không | không có toàn bộ thông tin (complete information) Mọi thứ đều liên hệ với nhau theo nhiều cách diễn đạt khác nhau |
| Biết được giải pháp sẽ trông như thế nào | Score thay đổi theo thời gian. Moving ends point |
| Biết được mình đang đứng ở đâu trong lộ trình | Mỗi lần làm thêm bước mới là phải nhìn lại để xem mình đang thế nào và điều chỉnh lại Thành quả cần có |
| Có thể đúc kết lại thành công thức để lần sau làm nhanh hơn (best practice, bài học rút ra) | Tùy vào quyết định của mỗi bên, và quyết định đó chỉ chịu ảnh hưởng trong local |
| Một số người khi đối diện với nó thì nản chí, hoặc cố gắng tách một phần ra để giải quyết. Nhưng việc cố gắng đưa vấn đề wicked thành vấn đề tame thường làm nó quay về với một hình dạng khác |