Bỏ qua

Làm sao để có một buổi khai vấn (mentor) tốt?

Khi một người tìm sự khai vấn (mentor), họ đang muốn biết những gì mình cần biết mà không biết. Vấn đề được đặt ra có thể đa dạng, nhưng có lẽ về bản chất đều thuộc vào một trong hai loại không biết sau: sự không biết mà mình biết (known unknown), và sự không biết mà mình không biết (unknown unknown). Với loại đầu, ta đã biết tên gọi của thứ mình còn thiếu, chỉ là không biết nó nằm ở đâu. Còn với loại thứ hai, ta không biết tên gọi của nó luôn.

Đây là một số vấn đề thiên nhiều về dạng mình không biết là mình không biết:

  • Tôi thấy mông lung, không biết mình muốn gì và nên làm gì
  • Tôi có một số mong muốn, nhưng không biết nên bắt đầu từ đâu
  • Tôi đã có một ý tưởng, dự định, kế hoạch, và muốn được nghe đánh giá, phản hồi về nó

Còn đây là một số vấn đề thiên nhiều về dạng mình biết là mình không biết:

  • Tôi không biết nên dùng quy trình, công cụ, công nghệ nào
  • Tôi không biết phải tìm các nguồn lực hỗ trợ ở đâu

Làm sao để có được sự khai vấn tốt?

Như mọi chuyện trên đời, bạn càng chuẩn bị kỹ thì kết quả càng suôn sẻ, hiệu quả. Ở đây, bạn càng chuyển được nhiều thứ không biết là không biết sang biết là không biết, bạn càng tận dụng được tốt hơn buổi khai vấn. Người giúp đỡ sẽ khó có động lực giúp nếu không thấy ý tưởng của mình rõ ràng

Muốn biết thì phải hỏi, muốn giỏi thì phải học. Tuy nhiên, Có những câu hỏi ta rất muốn có câu trả lời nhưng mãi mà vẫn chưa đi google. Mỗi một thắc mắc đều làm tăng thêm khối lượng nhận thức mà chúng ta có trong tâm trí, qua đó làm phân tán sự tập trung của ta khỏi thứ mà ta định làm. Con người dường như không được thiết kế để quá trình hỏi trở nên dễ dàng.

Chủ động đa dạng hóa, tốt nhất là làm sao để buổi gặp mặt trở thành buổi networking
Muốn được nhận tư vấn hoặc tài trợ thì phải có đề án rõ ràng

Làm sao để trở thành một người khai vấn tốt?

Một người khai vấn tốt là một người có thể nâng giới hạn hiểu biết của họ lên thành giới hạn hiểu biết của mình. Việc nâng lên đó càng sát và càng hiệu quả thì càng tốt. Có nhiều cách để đánh giá tính hiệu quả”

Làm sao để họ có thể tìm đến tài nguyên tốt nhất cho nhu cầu của mình một cách nhanh nhất?. Thậm chí nếu có thể giúp người tìm sự khai vấn có được

Tránh cho lời khuyên vội, mà
Không để họ lệ thuộc vào mình quá nhiều

Liệt kê sẵn những nguồn tài nguyên mình có thể chia sẻ cũng như cách làm việc (có đọc tài liệu trước hay không)

Trong trường hợp khai vấn nhóm kết hợp giao lưu (networking)
Xây dựng hệ thống tri thức, kho tài nguyên cộng đồng
Nguyễn Cảnh Bình
Sự khác biệt giữa khai vấn, tư vấn, đào tạo, huấn luyện

Em thấy các buổi khai vấn này có thể làm tốt hơn, để tránh tình trạng mọi người quá phụ thuộc vào anh, và để có thể đưa tài nguyên tốt nhất cho nhu cầu của người cần khai vấn một cách nhanh nhất. Em nghĩ nếu có thể biến buổi khai vấn nhóm của anh thành nơi mọi người hỗ trợ lẫn nhau thì sẽ tốt hơn. Để hiệu quả hơn về mặt thời gian thì người tham gia nên viết sẵn đề án của mình, đồng thời liệt kê các nhu cầu khác mình cần được đáp ứng, cũng như các nguồn lực họ có thể chia sẻ. Họ có thể gửi trước cho nhau hoặc đến buổi đó thì cùng chia sẻ.

Các chủ đề thường gặp khi tìm sự khai vấn

Tôi thấy mông lung, không biết mình muốn gì và nên làm gì

Có lẽ giống như bạn nhìn vào trang giấy trắng và không biết mình phải vẽ gì. Bạn sợ vẽ gì cũng sai, và mất công vẽ lại.

Hãy thử ghi lại các trăn trở mình có gần đây nhất, và xem điều gì bạn muốn giải quyết. Đó chính là câu trả lời bạn đang tìm kiếm.

Có lẽ là tìm tòi, thử nghiệm, để xem điều gì làm mình ở lại với nó lâu hơn.

Có thể cảm thấy là mình không có nhiều khả năng để thất bại quá nhiều. Nhưng cũng không muốn bị kìm hãm bởi sự sợ hãi. Vậy thì qua câu hỏi sau.

Tôi có một số mong muốn, nhưng không biết nên bắt đầu từ đâu

Viết bản kế hoạch (hay đề án).

  • Tại sao bạn lại muốn những điều này?
  • Muốn đạt được chúng cần làm những gì?
  • Bạn đang có những thế mạnh, điểm yếu, lợi thế, khó khăn nào? (SWOT)
  • Bạn đang có những nguồn lực nào? Điều gì sẽ cản trở mình (SWOT)
  • Ai sẽ là người chịu tác động từ mong muốn, dự án này? Việc chịu tác động có thể là trực tiếp hay gián tiếp, tích cực hay tiêu cực. Với mỗi loại người chịu tác động, ý kiến của họ là gì?

Khi làm vậy bạn sẽ thấy giả định có mặt ở khắp nơi. Ví dụ, nếu một trường định vị bản thân là học sinh học ở đây sẽ dùng tốt tiếng Anh, thì sẽ có các giả định là:

  • Trường tôi có khả năng dạy trẻ dùng tốt tiếng Anh
  • Học sinh tôi tuyển có khả năng dùng tốt tiếng Anh
  • Phụ huynh không nhất thiết phải có nhu cầu cho con mình học tốt tiếng Anh, nhưng nếu có thì đó là một lợi thế
  • v.v.

Đến lượt giả định “Trường tôi có khả năng dạy trẻ dùng tốt tiếng Anh” sẽ có nhiều giả định nhỏ hơn như:

  • Giáo viên có khả năng dạy trẻ dùng tốt tiếng Anh ứng tuyển vào trường tôi
  • Cơ sở vật chất có khả năng hỗ trợ giáo viên và học
  • v.v.

Sau khi liệt kê được muôn vàn các giả định như vậy rồi thì mới bắt đầu chọn ra các giả định cần kiểm chứng nhất. Đến đây mới là lúc ta sử dụng dữ liệu để chấp nhận hoặc bác bỏ giả thiết. Cần nghĩ về công việc như là một cách để kiểm định giả thiết, chứ không phải chỉ để hoàn thành. Nên ưu tiên làm những việc có thể sẽ khiến ta phải viết lại kế hoạch.

Đây là những thứ mà nếu bạn không tự trả lời được, thì cũng không ai giúp được cho bạn. Việc người khai vấn có thể làm là cùng bạn làm rõ ra những điều này, và tất nhiên cũng hữu ích. Nhưng nếu cần tiết kiệm thời gian của nhau thì tự làm trước ở

Đây là ý tưởng, dự định, kế hoạch sắp tới của tôi, và tôi muốn được nghe đánh giá, phản hồi về nó

Đây là dạng câu hỏi: Hãy cho tôi biết điều tôi không biết là tôi không biết. Người khai vấn sẽ giúp bạn liệt kê các giả định của mình.

Lúc đó, khi thấy một giả định còn thiếu cơ sở thì bạn sẽ biết
Hiểu biết không chỉ để mình làm một cái gì đó, mà còn để mình không làm một cái gì đó.

chúng có mặt ở khắp nơi.

Tôi không biết nên dùng quy trình, công cụ, công nghệ nào

Cách để tìm công cụ đúng nhu cầu của mình

Cơ bản cũng tương tự như câu hỏi Tôi thấy mông lung, không biết mình muốn gì và nên làm gì. Có thể thử nghiệm. Tuy nhiên lần này đã biết rõ mình hơn, và các cách để điều hướng

Dự án:: Các buổi đáp ứng nhu cầu học cách sử dụng công cụ và tư duy lập trình cho nhu cầu công việc

Tôi không biết phải tìm các nguồn lực hỗ trợ ở đâu

Xây dựng kho tài nguyên cộng đồng

mentori,
Vietnam Solo Expert, OnAir

Cho nên mình nghĩ, câu chuyện giữa web tĩnh và WordPress là câu chuyện đánh đổi giữa dài hạn và ngắn hạn, giữa việc có và không có người đi cùng bạn bước đi đầu tiên. Mình nghĩ WordPress chỉ có lợi nếu bạn cần dùng web động (mà nếu bạn đã hiểu được web động là gì và tại sao mình lại cần web động thì trình độ của bạn đã đi xa hơn bài này rồi. Bạn không còn cần nghe lời khuyên của mình làm gì), hoặc cần một hệ thống quản lý nội dung đáp ứng được cả 3 yêu cầu sau:

Còn không thì với nhu cầu nhỏ thì dùng web tĩnh có lợi về lâu dài hơn. Bạn sẽ chẳng cần tới nhiều theme hoặc plugin đến thế. Cái chính là việc viết bài và đăng bài có tiện lợi hay không mà thôi.

WordPress ra đời năm 2003. 21 năm đã trôi qua, và công nghệ web cũng đã có nhiều thứ mới. Thời điểm đó không có Git, Node, Stack Overflow, VS Code, Astro, Obsidian, LLM. Những cái tên mình liệt kê ra ở đây có thể bạn không hiểu nó là gì, nhưng chúng đã làm cho việc sử dụng web tĩnh trở nên nhẹ nhàng hơn, hoặc có nhiều lợi ích hơn. Nhưng kể cả là ngay bây giờ, khi đã có những công cụ đó, thì mình vẫn phải thừa nhận là với người không biết gì thì đi bước đầu tiên bằng WordPress vẫn dễ hơn đi bước đầu tiên bằng web tĩnh.

Điều mình muốn nhấn mạnh, với tư cách là một người đã có một lượng trải nghiệm không tí trong lĩnh vực lập trình web, là WordPress sẽ làm những bước đi tiếp theo của bạn kém thoải mái hơn nhiều. Tương tự việc các ERP được dựng sẵn không đủ khả năng đáp ứng những luồng làm việc và suy nghĩ đặc thù, có rất nhiều đánh đổi trong cái ngành công nghệ thông tin này. Hãy chọn loại đánh đổi nào đem lại hiệu quả nhất cho bạn.