Một số suy nghĩ sau khi nghe về hành trình tạo ra bộ nhận diện của VFCD

Đây là một số suy nghĩ của tôi sau khi nghe xong bài nói chuyện Thổi hồn vào ý tưởng: Hành trình tư duy, sáng tạo và định hình phía sau bộ nhận diện của VFCD do Nguyễn Thị Thảo Nhi (DirtyPaws) trình bày ngày 27/9/2026.

Do tôi chỉ muốn viết nhanh, nên tôi sẽ không tóm tắt lại những ý trong bài nói chuyện mà tôi muốn nói tới, cũng như không trau chuốt việc viết cho lắm. Nếu có ý gì mới tôi cũng sẽ cập nhật ở đây.

Đi vào rừng để tìm ý tưởng¶

Ý này làm tôi nghĩ tới ý Khu rừng của mọi kiến thức mà CPG Grey có nói thoáng qua trong video này. Tôi chưa tìm được ai triển khai được nó sâu hơn.

Điểm khác biệt là ở bài nói chuyện, việc vào rừng tìm ý tưởng còn ngụ ý là chỉ dùng logic thì không đủ để ra ý tưởng mới, mà còn phải dùng bản năng, trực giác, trí tưởng tượng, v.v. Còn với ý của CPG Grey thì có lẽ chỉ đơn giản là chịu khó dấn thân vào những thứ mình không biết, đi theo sự tò mò của mình.

Một số ý khác cũng có thể mở rộng thêm: Ý tưởng, Trực giác, Sự không biết

Lịch sử của loài người là sự mở rộng nhận thức¶

Ý này có lẽ được triển khai tốt nhất ở các thảo luận về công cụ nghĩ. Video này có lẽ là một dẫn nhập tốt:

Xem thêm:

Làm thông điệp trở nên hấp dẫn và trải nghiệm được

Xử lý đề bài¶

Slide liệt kê các khái niệm dùng để mô tả VFCD làm tôi nghĩ là có thể thử dùng Xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) để xem có gì hay ho. Tuy vậy tôi cũng cảm thấy là nó cũng lại chỉ đưa cho ta thêm một con chữ mới vào đống con chữ đang có; nếu không tự mình tư duy thì cũng không có nhiều ý nghĩa lắm. Mà nếu tự tư duy ngay từ đầu thì cũng không chắc là thứ mới này hữu ích lắm so với công sức bỏ ra để có nó. Nếu có nghiên cứu Nhân văn số nào thì chắc sẽ hợp hơn là nghĩ ý tưởng cho bộ nhận diện.

Nấm rễ cộng sinh (mycorrhiza)¶

Ý này có lẽ được Deleuze và Guattari triển khai tốt nhất thông qua khái niệm Rhizome.

ri-zôm (thân rễ) là khái niệm sinh học dùng để chỉ những loài thực vật mà bộ rễ của chúng phát triển theo chiều ngang, thân và rễ là một. Thân rễ khác với rễ cọc ở chỗ, rễ cọc được tổ chức theo mô hình: từ một rễ chính, to khỏe hơn cả cắm xuống đất, làm trụ cột cho những rễ phụ mọc xiên về các hướng. Rễ cọc được coi Deleuze coi là hình ảnh của kiểu tư duy nhị phân (binary thinking), khi các khái niệm dù trừu tượng, phức tạp đến đâu cũng có thể quy giản thành một mệnh đề (rễ chính) với chỉ hai khả năng: có hoặc không, đúng hoặc sai, trai hay gái, đạo đức hay phi đạo đức,… Trong khi đó, thân rễ hay ri-zôm là một kiểu kết nối không tuân theo bất cứ cấu trúc nào, tất cả các đường đều cùng tồn tại bình đẳng, không chính, không phụ, như rễ của cỏ gà, mô hình của mạng lưới Internet, các kết nối của neuron trong não người. Thân rễ có thể được cho là một kiểu tư duy phản nhị phân, từ chối nhìn tất cả các vấn đề theo một trục chính, một quy chuẩn sẵn có cứng nhắc, bám chắc như rễ chính, thay vào đó, liên tục cơi nới, mở rộng, chồng lấn lên nhau tất cả các khả năng.

Triết học nói chung thường đòi hỏi phải chịu khó công não mới thấy được hết cái hay của nó. Sau khi học qua khóa học về triết học của Deleuze và Guattari do Nguyễn Thị Từ Huy giảng ở Viện SocialLife, tôi cảm thấy đúng là chỉ có đi học hoặc đọc văn bản gốc mới thấy được hết cái hay của ý tưởng, chứ chỉ xem những bài viết hoặc video giới thiệu thì chắc cũng khó thấy vì sao nó đáng để chú ý tới như vậy. Tiếc là hiện tại tác phẩm Một ngàn cao nguyên chưa được dịch sang tiếng Việt.

Đoạn trích ở trên là lấy từ bài viết Không gian ri-zôm (thân rễ) trong “Truyện hư cấu” của Jorge Luis Borges, do một chị học chung lớp viết. Nếu bạn muốn đọc bài của tôi thì có thể đọc bài Một đám mây chim sáo (2 phần).

Vài đoạn trích trong lớp học:

Cao nguyên là một vùng cường độ liên tục, ngân rung trên chính nó, phát triển trong khi tránh hướng về một đỉnh cao nhất hoặc về một kết thúc ở bên ngoài
Chúng tôi gọi “cao nguyên” là tất cả những cái đa tạp được kết nối với những cái khác bằng các thân rễ ngầm dưới đất và ở trên bề mặt, theo một cách thức để tạo ra và trải rộng một ri-zôm. Chúng tôi đã viết cuốn sách này [Mille Plateaux] như một ri-zôm. Chúng tôi đã cấu tạo nó bằng những cao nguyên… Mỗi cao nguyên được đọc ở bất kỳ chỗ nào và có quan hệ với bất kỳ một cao nguyên khác.
Một rizôm không bắt đầu cũng chẳng kết thúc, nó luôn ở vùng giữa, giữa các vật, giữa tồn tại, đoạn chêm/xen vào. Cây có quan hệ dòng dõi, còn rizôm là liên minh, chỉ là liên minh mà thôi. Cây áp đặt động từ “là”, còn ri-zôm được dệt từ các liên từ “và…và…và”. Trong liên từ này có đủ sức mạnh để làm lung lay và làm bật rễ động từ “là”. (Mille Plateaux, tr. 36)

Có một trang Tumblr này của một người vẽ lại từng đoạn hoặc từng ý họ hiểu khi đọc quyển Một ngàn cao nguyên: @drawing-a-thousand-plateaus on Tumblr

Một số bài giới thiệu về triết học của Deleuze và Guattari (không nhất thiết chỉ nói về rhizome):

Chuyển động¶

Cái này làm tôi nghĩ đến trường phái vị lai trong mỹ thuật. Deleuze chắc cũng bàn về điều này trong cuốn Khác biệt và lặp lại. Sách đã có dịch sang tiếng Việt. (Nếu ai đặt mua từ bọn mình thì sẽ được giảm 15-20% giá gốc)