Wikipedia Library
Khái niệm::
Như các bạn đã biết, Wikipedia là một bách khoa toàn thư mở, nơi bất kỳ ai cũng có thể tham gia đóng góp bài vở hoặc sửa đổi nội dung để cải tiến chất lượng các bài viết. Những người tham gia hoạt động này được gọi là Wikipedian hay editor [3].
Để làm tốt công việc biên tập nội dung Wikipedia, những editor tích cực cần tiếp cận, tra cứu nhiều nguồn tài liệu để lấy thông tin, kiểm chứng dữ liệu hay tạo trích dẫn chính xác.
Nhằm hỗ trợ các editor trong hoạt động biên tập, Wikipedia thiết lập một nguồn tài nguyên chung, gọi là Wikipedia Library, cung cấp quyền truy cập tài liệu học thuật của hầu hết nhà xuất bản lớn nhất thế giới [4-5].
Thông qua Wikipedia Library, các editor của bách khoa toàn thư mở có thể tiếp cận tới trên 80.000 ngàn đầu mục tài liệu, bao gồm tạp chí khoa học, sách chuyên ngành lẫn báo chí đại chúng thường đòi hỏi người đọc phải trả phí thuê bao [6].
Danh sách 122 đối tác hiện đang chia sẻ quyền truy cập cho Wikipedia Library bao gồm các tên tuổi lớn và quen thuộc như Springer Nature, Elsevier, Wiley, Taylor & Francis, Sage, Emerald, AAAS, IEEE, ACM, EBSCO, ProQuest, Cambridge University Press, Oxford Academic cùng nhiều nhà xuất bản, nhiều tờ báo khác [7]. Trong trường hợp bạn phải bỏ tiền ra mua, mỗi tài khoản trên các trang đối tác này có thể ngốn hàng ngàn đô la.
Nếu bạn muốn nắm trong tay quyền tiếp cận cơ sở dữ liệu khổng lồ nói trên thông qua Wikipedia Library, bạn có thể đăng ký trở thành editor của Wikipedia và thỏa mãn 4 điều kiện sau [8]:
(i) Tài khoản Wikipedia được đăng ký tối thiểu 6 tháng
(ii) Đóng góp ít nhất 500 lần biên tập cho Wikipedia
(iii) Thực hiện tối thiểu 10 lần biên tập trong 30 ngày gần nhất
(iv) Không có hoạt động vi phạm nào đang được ghi nhận trên hệ thống của Wikipedia
Những điều kiện này thoạt trông có vẻ không đơn giản đối với những người chưa có kinh nghiệm làm editor cho Wikipedia, nhưng thực ra chúng không quá khó. Hoạt động đóng góp bài vở và biên tập trên bách khoa toàn thư mở này không nhất thiết phải là viết những bài công phu hàng ngàn từ mà có khi chỉ đơn giản là chỉnh sửa những lỗi nhỏ về kỹ thuật như câu chữ, liên kết, trích dẫn…
Các bạn có thể dễ dàng đáp ứng yêu cầu (ii) và (iii) bằng cách tham khảo trang Check Wikipedia xem những nơi nào trên Wikipedia đang cần chỉnh sửa để bạn tham gia đóng góp [9].
Không có bữa trưa nào miễn phí: quyền truy cập tài nguyên học thuật khổng lồ gồm hơn 80 ngàn đầu mục tài liệu thông qua Wikipedia Library - nếu quy ra tiền - có thể có giá lên tới hàng chục ngàn đô la. Bạn cần bỏ chút thời gian và công sức đóng góp cho cộng đồng để đổi lấy quyền sử dụng kho tri thức quý giá này.
Theo kinh nghiệm cá nhân tôi, đây là cách hợp pháp, bền vững, công bằng và khả thi nhất hiện nay để nhà khoa học ở các quốc gia đang phát triển như Việt Nam tiếp cận tài liệu học thuật. Bạn được chia sẻ quyền truy cập tài liệu rộng rãi như một hình thức ghi nhận đóng góp của bạn cho Wikipedia. Đồng thời, hoạt động biên tập Wikipedia không chỉ đóng góp tri thức cho cộng đồng mà còn giúp bạn phát triển nhiều kỹ năng hữu ích của nhà nghiên cứu.
Xin được chia sẻ với các bạn và mong các bạn lan tỏa rộng rãi để các nhà khoa học Việt Nam tham gia thường xuyên hơn và đóng góp tích cực hơn cho những dự án cộng đồng toàn cầu có giá trị như Wikipedia.
P.S. Bài đăng lại do tài khoản của tác giả bị Facebook khóa ngay sau khi công bố phiên bản đầu tiên ngày 2/1/2026 khiến nhiều người không tiếp cận được.
Ảnh minh họa: tác giả ở Thư viện công New York, tháng 11/2016 [10-11].
References
Nguồn:: LIÊM CHÍNH KHOA HỌC | **TÀI KHOẢN TRUY CẬP TÀI LIỆU HỌC THUẬT** | Facebook